( المپیاد آزمایشگاهی و کارگاهی)

ضمن تقدیر و تشکر از مدیران، متصدیان و دبیران محترمی که همکاری لازم را با گروههای آموزشی متوسطه در برگزاری مرحله کتبی مسابقات آزمایشگاهی و کارگاهی( المپیاد آزمایشگاهی و کارگاهی) داشته اند بدینوسیله اسامی دانش آموزان منتخب در مرحله کتبی به تفکیک دروس فیزیک ، شیمی،زیست و رایانه نظری  حضورتان اعلام می گردد .

 در ضمن دانش آموزان منتخب جهت اطلاع از زمان و نحوه ی برگزاری کلاس های عملی هر درس در جلسه توجیهی که به این منظور تشکیل می گردد ٬ طبق برنامه زیر حضور داشته باشند .

روش تدریس : روش کاوشگری                                                               کتاب شیمی دوم،فصل دوم،صفحات 53-51    

مفاهیم : شعاع اتمی،عوامل مؤثر بر شعاع اتمی

کلید واژه ها : شعاع اتمی،بار مؤثر هسته،اثر پوششی الکترونهای درونی

شیوۀ اجرا : انجام آزمایش ،اجرای حرکات نمایشی،پرسش های هدفمنداز مشاهدات دانش آموزان ، مرتبط ساختن پاسخ ها با کلید واژه های درس

وسایل مورد نیاز : چراغ الکلی ، فلزات سدیم و پتاسیم – پیپت – آبفشان –

گچ وتابلو – کاغذ هایی با عنوان الکترون و پروتون

هدفهای کلی :

1-      دانش آموزان مفهوم شعاع اتمی را بفمند .

2-      اثر عوامل مختلف بر شعاع اتمی را یاد بگیرند .

اهداف:

 شما می توانید کلاس شیمی را با نشان دادن این که شیمی بخشی از جهان واقعی است و نه فقط چند بطری مایع اسرارآمیز و لوله ی آزمایش، جذاب تر کنید. دانش آموزان پس از این درس قادر خواهند بود:

1. ارتباط عبارت های " کشش سطحی "، " پیوستگی " و " چسبندگی " را با حباب های صابون کشف کنند.
2. نتایج آزمایش را حدس بزنند.
3. داده‌ها و شرایط آزمایش را تحلیل کنند.
4. قطبیت مولکول آب را به رفتار صابون‌ها و شوینده‌ها مربوط کنند.

نیروهای مولکولی مشغول کارند:

ساختن حباب های صابون

پس زمینه:

این پیشنهادات بر مبنای نیروهای مولکولی و میزان کشش سطحی هستند که هر دو به نیروهای بین مولکولی بستگی دارند. مایعاتی که نیروهای بین مولکولی قوی دارند، کشش سطحی بیشتری دارند. بین مولکول های آب پیوند هیدروژنی وجود دارد که هر کدام ، نیروی بین مولکولی قوی ای دارند؛ در نتیجه، کشش سطحی بسیار قوی ای در سطح آب به وجود می‌آید.

حباب های صابون از مخلوط مولکول های صابون و مولکول های آب تشکیل شده اند. یک مولکول صابون، یک سر قطبی و یک سر غیر قطبی دارد. اما آب، مولکولی قطبی است. سر قطبی مولکول صابون جذب سر قطبی مولکول آب می‌شود و سر غیر قطبی آن دور از آب می‌ایستند و باعث تشکیل حباب می شود.

1. با استفاده از فرمول زیر، آب صابون درست کنید. از دانش آموزان بخواهید حباب بسازند و رنگ های روی آن، ضخامت نسبی بالا و پایین حباب، حرکت آب روی حباب و مدت زمان باقی ماندن حباب را مشاهده کنند. % 85 آب مقطر %10 مایع شوینده %5 گلیسیرین . با هر کدام از پیشنهادهای بالا می‌توانید تمامی مفاهیم لازم را به دانش آموزان منتقل کنید. البته انجام چند آزمایش و کمی بازی هم لذت  یادگیری خاص خودش را دارد!

خواندنیهایی درباره 808 برنده جایزه نوبل

با احتساب برندگان جوايز نوبل 2008 چندی پیش معرفي شدند، جوايز نوبل تاكنون به 808 برنده اعطاء شده كه شامل 788 نفر از دانشمندان و شخصيت‌هاي برجسته و 20 سازمان مختلف بوده‌اند. نكته جالب توجه اين كه در بين برگزيدگان نوبل تنها نام 35 زن به چشم مي‌خورد كه اولين آنها ماري كوري است كه در سال 1903 نوبل فيزيك و در سال 1911 جايزه نوبل شيمي را دريافت كرد. آخرين آنها هم Françoise Barré-Sinoussi فرانسوي است كه به طور مشترك با دو دانشمند ديگر جايزه نوبل پزشكي امسال را دريافت كرد. مسن‌ترين برنده جايزه نوبل هم لئونيد هارويكز، استاد فقيد دانشگاه مينوسيتاي آمريكاست است كه سال گذشته در 90 سالگي جايزه نوبل اقتصاد را دريافت كرد و امسال درگذشت؛ در مقابل، جوانترين برگزيده جايزه نوبل نيز «لاورنس براگ» (Lawrence Bragg) است كه در 25 سالگي به همراه پدرش جايزه نوبل فيزيك سال 1915 را دريافت كرد. جايزه نوبل امروزه صرف نظر از ارزش نقدي آن به عنوان يكي از بزرگترين و افتخار آميزترين جوايز جهاني مطرح است با اين حال دو نفر از برگزيدگان جايزه نوبل از دريافت اين جايزه خودداري كرده‌اند. يكي از آنها «ژان پل سارتر» است كه در سال 1964 از دريافت جايزه نوبل ادبيات خودداري كرد. وي اصولا از دريافت چنين عناوين رسمي امتناع داشت. Le Duc Tho نيز كه در سال 1973 به همراه «هنري كسينجر» به دليل تلاش براي برقراري صلح برنده جايزه ويتنام نوبل صلح شد، از دريافت اين جايزه خودداري كرد. اين دو نفر به دليل نقشي كه در مذاكره براي برقراري صلح در ويتنام داشتند به عنوان برنده جايزه صلح نوبل معرفي شدند كه Le Duc Tho گفت به دليل وضعيت خاص ويتنام در شرايطي نيست كه بتواند اين جايزه را بپذيرد. علاوه بر دو نفري كه به خواست خود از پذيرفتن جايزه نوبل سرباز زدند چهار برنده نگون بخت جايزه نوبل هم با فشار دولت‌هاي خود ناچار به رد اين جايزه شدند. «ريچارد كوهن»، «آدولف باتنانت» و «گرهارد دومگ» سه برنده آلماني جايزه نوبل بودند كه از سوي هيلتر از دريافت جوايز خود منع شدند؛ البته هر سه آنها بعدها ديپلم و مدال نوبل را دريافت كردند كه ارزش آنها به هر حال به اندازه جايزه نوبل نيست. «بوريس پاسترناك» برنده جايزه نوبل ادبيات سال 1958 هم ابتدا جايزه را پذيرفت اما با فشار دولتمردان شوروي از دريافت آن

خودداري كرد. در مقابل شش نفري كه جايزه نوبل خود را دريافت نكردند شش برنده نوبل بيش از يك جايزه دريافت كرده‌اند. كميته جهاني صليب سرخ سه بار در سال‌هاي 1917، 1944 و 1963 به عنوان برنده جايزه صلح نوبل معرفي شد. البته پيش از آن، بنيانگذار صليب سرخ جهاني ـ هنري دونانت ـ هم در سال 1901 جايزه صلح نوبل را دريافت كرده بود . كميسارياي عالي پناهندگان سازمان ملل هم در سال‌هاي 1954 و 1981 دوبار برنده جايزه صلح نوبل شد. «جي باردين» فيزيكدان برجسته در سال‌هاي 1956 و 1972 دوبار برنده جايزه نوبل فيزيك شد و «اف. سنگر» نيز دوبار در سال‌هاي 1958 و 1980 موفق به دريافت جايزه نوبل شيمي شد. «ماري كوري» دانشمند برجسته هم يك بار در سال 1903 در رشته فيزيك و بار ديگر در سال 1911 در رشته شيمي جايزه نوبل را دريافت كرد. البته «لوييس پائولينگ» تنها فردي است كه تاكنون در دو زمينه كاملا متفاوت برنده جايزه نوبل شناخته شده است. وي در سال 1954 جايزه نوبل شيمي و در 1962 جايزه نوبل صلح را دريافت كرد. نكته ديگري كه شايد درباره برندگان جايزه نوبل خالي از لطف نباشد، برندگان خانوادگي اين جايزه است كه نمونه شاخص اين خانواده‌ها كوري‌ها هستند؛ علاوه بر «ماري كوري» كه دوبار برنده جايزه نوبل شد، همسرش ـ پيركوري‌ ـ، دختر آنها «ايرن» و دامادشان «فردريك بوليوت» هم موفق به دريافت اين جايزه شدند. آلوا و گونار «ميردال» و گرتن و كارل « كري» دو زوج ديگري بودند كه هر دو همسر برنده جايزه نوبل شده‌اند. ويليام و لورنس «برگ»، Niels و Aage.n «بوهر»، هانس و چيپين اولف «ون ايولر»، مان و كي. ام «سيگباهن»، آرتور و راجر دي «كورنبرگ» و جي.جي و جرج پگت «تامسون» نيز شش پدر و پسري هستند كه تاكنون موفق به دريافت جايزه نوبل شده‌اند. علاوه بر آنها جين و نيكولاس «تينبرگن» هم تنها برادران برنده جايزه نوبل هستند.

سوال ویژه همکاران

·         علت  و مکانیزم ایجاد رنگ تیره در عینکهای فوتوکرومیک چیست؟

·         پاسخهای خود را حداکثر تا آخر بهمن از طریق آموزشگاه خود به دفتر گروه ها ارسال نمائید

سومین بروشور دبیران شیمی

طنز- از خاطرات تحصیلی یکی از همکاران

کلاس پنجم دبستان بودم ودر زنگ هنر، از روی بعضی طرحها شکل میکشیدم و آنرا نقاشی میکردم. خلاصه يک دفعه من  از توی طرح ها، يک نقاشی زيبا از يک آهو ديدم وتصمیم به کشیدن آن گرفتم. آهو را کشيدم وخيلی هم به نقاشی ام رسيدم ،  وقتی نقاشی ام را تمام کردم يک دفعه معلممان دفتر من را گرفت ويک ۲۰ برايم گذاشت بعد هم دفترم را بلند کرد وگفت : نگاه کنيد چه روباه خوشگلی کشيده ( بابا من آهو کشيده بودم) . خلاصه کلی توی ذوقم خورد آخه هر کی می ديدش می گفت چه روباه قشنگی . خلاصه خواستم بلند شوم وبگويم بابا اين روباه نيست اين آهو است ولی کمی فکر کردم گفتم حالا که همه از نقاشی ام تعريف می کنند بابا بی خيال بگذار فکر کنند روباهه 

ولی خودمانيم ها واقعا مثل شکل آهونبود و بيشتر به روباه شباهت داشت تا آهو 

(از همکاران محترم خواهشمندیم که خاطرات جالب دوران تحصیلیشان را ارسال نمایند تا در بروشورهای بعدی به اسم خودشان-در صورت تمایل-آنها را چاپ نمائیم)

تا حالا

ترينهاي جدول تناوبي:

Th ²³² (توريوم 232) با نيمه عمر 10¹⁰×41/1 بيشترين نيمه عمر را در بين عناصر دارد.

اسميم با چگالي g/m³ 22/48 سنگينترين عنصر است.

هليوم پايينترين نقطه ذوب و جوش را دارد.

گزنون بيشترين ايزوتوپها را دارد (26 ايزوتوپ).

گوگرد بيشترين تعداد آلوتروپ را دارد(14 آلوتروپ).

فرانسيم بزرگترين شعاع اتمي رادارد( pm 283).

طلا بالاترين رسانايي الكتريكي را دارد.

فلوئور بالاترين الكترونگاتيويته و سزيم كمترين قدرت الكترونگاتيويته را دارد.

هيدروژن كوچكترين و سبكترين عنصر و دارنده بيشترين تعداد تركيبات است.

تنگستن بالاترين نقطه ذوب 3409 و جوش 5659 (درجه سانتيگراد) را دارد.

نکاتی درباره نگه داری عسل

pH عسل برابر ۴ وبشدت اسيدی است . بنابراين بايد از نگهداری آن در ظروف فلزی خودداری کرد.چون بعد از مدتی فلز را ميخورد و خودش هم خراب ميشودوذرات فلز نيز که به همراه عسل وارد بدن ميشود برای انسان مضر است برای نگهداری عسل در حجم زياد ظروف استيل و گالوانيزه وبرای مصارف خانگی ظروف شيشه ای يا لعابی توصيه می شود.ظرف عسل را نبايد در باز٬ در اتاق يا در يخچال ٬نگه داشت؛زيرا عسل  آب موجود در هوا رابه سرعت به خود جذب  می کند و پس از مدتی رقيق وآبکی   می شود.عسل بوهای خارجی را نيز خيلی زود به خود جذب ميکند بنابراين نبايد آن را نزديک موادی چون پارافين٬ قير٬ بنزين٬ ... نگه داشت .در ضمن بهترين دما برای نگهداری عسل ۷تا۱۲ درجه سانتيگراد است.

 به کلمه افزودنيهای مجاز که روی بطريها حک شده دقت کرده ايد؟

 فسفر:يکی از افزودنيهای مجازی است که درنوشيدنیهای گازدار اضافه می کنند.مصرف نوشابه های  گاز دار تعادل کلسيم و فسفر بدن را بهم ميزند و  اين بی تعادلی سبب کاهش کلسيم خون وبالا رفتن    برداشت کلسيم از استخوانها وافزايش خطر پوکی  استخوان (به ويژه در خانمها) ميشود .فسفر همچنين   در اسيد کلريدريک معده(که برای هضم غذا لازم    است) تاثير منفی می گذارد وبرای افرادی کــــــه مشکل دفع دارند زيان آوراست

راستی تا یادمون نرفته گفته باشیم:  آب معدنی وآب چشمه فسفر ندارد

 نقش فسفر در بدن

به خاطر دارید در مورد کلسیم که فراوان ترین ِ املاح در بدن بود صحبت کردیم. فسفر از نظر فراوانی در بدن ، پس از کلسیم است . این عنصر که در گروه ماکرو میزال ( املاح فراوان دربدن ) قرار دارد . 1 درصد وزن بدن را تشکیل می دهد یعنی اگر شما یک مرد 70 کیلوگرمی هستید ، در بدنتان 700 گرم فسفر وجود دارد. فسفر در بیشتر غذاها موجود است ، پس نگران دریافت آن نباشید. ولی بهتر است زنان و افراد مسن اطلاعات بیشتری راجع به آن داشته باشند چون فسفر همراه کلسیم استحکام بخش استخوان هاست.

موش کاتاليزگر

پلاستيك در سال 1850 ودر شبی كشف شد كه يك گربه موشي را روي ميزهاي آزمايشگاه دنبال مي كرد. به خانه يك شيميدان آلماني آدولف اشپيتلر موش زده بود بنابراين او گربه اش را به خانه آورد. گربه به يك شيشه فرم آلدئيد –ماده بدست آمده از زغال سنگ-برخورد كرد. كمي از اين فرمالدئيد را روي پنير متصل به تله موش پاشيد. فرداي آن روز اشپيتلر كه ريخت وپاش را تميز مي كرد در يافت كه پنير مانند سنگ سخت شده است. او كه كنجكاو شده بود،فرم آلدئيد را با شيرمخلوط كرد. نتيجه اين كار،كازئين بود يعني نخستين پلاستيك جهان.

روش جدید تصفیه پساب با جذب اوزون

از اوزون اغلب برای تصفیه آبهای آلوده استفاده می شود.زیرا اوزون عامل اکسنده قوی ای است که توانائی نابودسازی گسترده وسیعی از ترکیبات آلی را دارد روش متداول تصفیه  عبور گاز اوزون از میان آب توسط حبابهائی از اکسیزن یا هواست.ولی از آنجا که اوزون تنها اندکی در آب حل می شود این واکنش می تواند آهسته باشد.اخیر. گروهی از مهندسلن شیمی دانشگاه برادفورد روشی ابداع کردند که کارائی بالاتری نسبت به روشها ی متداول دارد.در این روش غلظتهای بالای اوزون روی حبه هائی از سیلیکازل جذب سطحی می شوندو بهتله می افتند .زمانی که پساب از میان بستری از این حبه ها می گذرد اوزون ترکیبات آلی را در مقایسه با روش رایج با ده برابر کارائی بالاتر اکسید می کند.

زمانی که تمام اوزون جذب شده مصرف شد حبه ها با خشک کردن بستر و عبور اوزون بیشتر بازیابی می شود.گروه پزوهشی برادفورد یک واحد نیمه صنعتی برای آزمایش این فرآیند ساخته و به آن امید زیادی بسته است.در یک واحد صنعتی سه ستون از حبه ها را می توان بطور موازی استفاده کرد بطوریکه یکی آب را تصفیه می کند و دو ستون دیگر در حال خشک شدن یا باز یابی هستند.از این روش می توان برای تصفیه سیالات خروجی از منابع گوناگون مانند کارخانه های داروسازی پالایشگاهها کارخانه تولید کاغذ و رنگرزیها استفاده کرد